Еуропий

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
63 СамарийЕвропийГадолиний
Eu

Am
СутегіГелийЛитийБериллийБор (элемент)КөміртекАзотОттекФторНеонНатрийМагнийАлюминийКремнийФосфорКүкіртХлорАргонКалийКальцийСкандийТитан (элемент)ВанадийХромМарганецТемірКобальтНикельМысМырышГаллийГерманийКүшәнСеленБромКриптонРубидийСтронцийИттрийЦирконийНиобийМолибденТехнецийРутенийРодийПалладийКүмісКадмийИндийҚалайыСүрмеТеллурИодКсенонЦезийБарийЛантанЦерийПразеодимНеодимПрометийСамарийЕуропийГадолинийТербийДиспрозийГольмийЭрбийТулийИттербийЛютецийГафнийТантал (элемент)ВольфрамРенийОсмийИридийПлатинаАлтынСынапТаллийҚорғасынВисмутПолонийАстатРадонФранцийРадийАктинийТорийПротактинийУранНептунийПлутонийАмерицийКюрийБерклийКалифорнийЭйнштейнийФермийМенделевийНобелийЛоуренсийРезерфордийДубнийСиборгийБорийХассийМейтнерийДармштадтийРентгенийКоперницийНихонийФлеровийМосковийЛиверморийТеннессинОганесонПериодическая система элементов
63Eu
Cubic-body-centered.svg
Electron shell 063 Europium.svg
Жай заттың сыртқы бейнесі
күміс ақ, бозғылт сары реңкпен; бірақ оксидпен түссізденбестен сирек кездеседі
Europium.jpg
Атом қасиеті
Атауы, символ, нөмірі

Еуропий, 63

Топ типі

Лантаноидтар

Топ, период, блок

ІІІ, 6, f

Атомдық масса
(молярлық масса)

151.964(1) м. а. б. (г/моль)

Электрондық конфигурация

[Xe] 6s24f7

Қабықшалар бойынша электрондар

2, 8, 18, 25, 8, 2

Атом радиусы

180 пм

Химиялық қасиеттері
Ковалентті радиус

198±6 пм

Ион радиусы

(+3e) 95 (+2e) 109 пм

Электртерістілігі

1,2 (Полинг шкаласы)

Электродты потенциал

Eu←Eu3+ -1,99 В
Eu←Eu2+ -2,80 В

Тотығу дәрежелері

0, +2, +3

Иондалу энергиясы

1-ші: 547.1 кДж/моль (эВ)
2-ші: 1085 кДж/моль (эВ)
3-ші: 2404 кДж/моль (эВ)

Жай заттың термодинамикалық қасиеттері
Термодинамикалық фаза

Қатты дене

Тығыздық (қ.ж.)

5,243 г/см³

Балқу температурасы

1099 К (826 °C)

Қайнау температурасы

1802 K (1529 °C)

Балқу жылуы

9,21 кДж/моль

Булану жылуы

176 кДж/моль

Молярлық жылусыйымдылық

27,656 Дж/(K·моль)

Молярлық көлем

28,9 см³/моль

Қаныққан бу қысымы
P (Па) 1 10 100 1000 10 000 100 000
T (К) 863 957 1072 1234 1452 1796
Жай заттың кристаллдық торы
Тор құрылымы

Кубтық көлемдік орталықтанған

Тор параметрлері

4,581 Å

Басқа да қасиеттері
Жылуөткізгіштік

(300 K) 13,9 Вт/(м·К)

Юнг модульі

18.2 ГПа

Жылжу модульі

7.9 ГПа

Пуассон коэффициенті

0.152

Виккерс қаттылығы

165–200 МПа

CAS нөмірі

7440-53-1

Еуропий (лат. Europium; Eu) — периодтық жүйенің ІІІ тобында орналасқан химиялық элемент Лантаноидтарға жатады. Ақшыл сұр түсті металл. Балқу t 826°С, қайнау t 1440°С. Атмосфералық н. 63, атмосфеалық м. 151,96. 1901 жылы Э.Демарсе Еуропий оксиді түрінде ашты.

Еуропийдің екі тұрақты изотопы бар: 151Eu және 153Eu. Жер қыртысындағы Еуропийдің мөлшері 1,2·10-4%. Монацит, лопарит, эвксенит, фергусонит минералдарының құрамына кіреді. Тотығу дәрежесі +3, кейде +2. Ауада тез тотығады, бөлме температурасында сумен, минералды қышқылдармен әрекеттеседі.

Баяу қыздырса галогендермен реакцияға түседі. Еуропийді Eu2О3-ті вакуумда лантанмен тотықсыздандыру арқылы және EuСl3 балқымасын электролиздеп алады. Еуропий ядролық техникада нейтрондарды сіңіргіш, түрлі түсті теледидар люминофорының активаторы ретінде қолданылады. Еуропийді вакуумда не инертті атмосферада сақтайды.

Табиғатта кездесуі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Еуропий Ресейде, Қазақстанда, АҚШ-та, Аустралияда, Бразилияда, Үндістанда, Скандинавияда жиі кездесетін лантанидтердің құрамына кіреді. Дүние жүзіндегі ең ірі еуропий кені Кенияда орналасқан. Жапонияның айрықша экономикалық аймағындағы Тынық мұхитындағы Минамитори аралының маңындағы сирек жер минералдарының терең теңіз кенішінде айтарлықтай қорлар бар.