Осмий

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
76 РенийОсмийИридий
Ru

Os

Hs
СутегіГелийЛитийБериллийБор (элемент)КөміртекАзотОттекФторНеонНатрийМагнийАлюминийКремнийФосфорКүкіртХлорАргонКалийКальцийСкандийТитан (элемент)ВанадийХромМарганецТемірКобальтНикельМысМырышГаллийГерманийКүшәнСеленБромКриптонРубидийСтронцийИттрийЦирконийНиобийМолибденТехнецийРутенийРодийПалладийКүмісКадмийИндийҚалайыСүрмеТеллурИодКсенонЦезийБарийЛантанЦерийПразеодимНеодимПрометийСамарийЕуропийГадолинийТербийДиспрозийГольмийЭрбийТулийИттербийЛютецийГафнийТантал (элемент)ВольфрамРенийОсмийИридийПлатинаАлтынСынапТаллийҚорғасынВисмутПолонийАстатРадонФранцийРадийАктинийТорийПротактинийУранНептунийПлутонийАмерицийКюрийБерклийКалифорнийЭйнштейнийФермийМенделевийНобелийЛоуренсийРезерфордийДубнийСиборгийБорийХассийМейтнерийДармштадтийРентгенийКоперницийНихонийФлеровийМосковийЛиверморийТеннессинОганесонПериодическая система элементов
76Os
Hexagonal.svg
Electron shell 076 Osmium.svg
Жай заттың сыртқы бейнесі
күміс, көк түсті металл
Osmium crystals.jpg
Осмий кристалы
Атом қасиеті
Атауы, символ, нөмірі

Осмий, 76

Топ типі

Ауыр металдар

Топ, период, блок

8, 6, d

Атомдық масса
(молярлық масса)

190.23(3) м. а. б. (г/моль)

Электрондық конфигурация

[Xe] 4f14 5d6 6s2

Қабықшалар бойынша электрондар

2, 8, 18, 32, 14, 2

Атом радиусы

135 пм

Химиялық қасиеттері
Ковалентті радиус

144±4 пм

Ион радиусы

(+6e) 69 (+4e) 88 пм

Электртерістілігі

2,2 (Полинг шкаласы)

Электродты потенциал

+0,850

Тотығу дәрежелері

−4, −2, −1, 0, +1, +2, +3, +4, +5, +6, +7, +8

Иондалу энергиясы

1-ші: 840 кДж/моль (эВ)
2-ші: 1600 кДж/моль (эВ)

Жай заттың термодинамикалық қасиеттері
Термодинамикалық фаза

Қатты дене

Тығыздық (қ.ж.)

22,587/22,61[1][2] г/см³

Балқу температурасы

3306 K (3033 °C)[2] K

Қайнау температурасы

5285 K (5012 °C)[2] K

Балқу жылуы

31,7 кДж/моль

Булану жылуы

738 кДж/моль

Молярлық жылусыйымдылық

24,7 Дж/(K·моль)

Молярлық көлем

8,43 см³/моль

Қаныққан бу қысымы
P (Па) 1 10 100 1000 10 000 100 000
T (К) 3160 3423 3751 4148 4638 5256
Жай заттың кристаллдық торы
Тор құрылымы

алтыбұрышты

Тор параметрлері

a = 2,734 c = 4,317[3] Å

c/a қатынас

1,579

Басқа да қасиеттері
Жылуөткізгіштік

(300 K) (87,6) Вт/(м·К)

Жылжу модульі

222 ГПа

Пуассон коэффициенті

0.25

Моос қаттылығы

7.0

Виккерс қаттылығы

300 МПа

Бринеллий қаттылығы

293 МПа

CAS нөмірі

7440-04-2

Осмий Os

Осмий (лат. Osmium; Os) — элементтердің периодтық жүйесінің VІІІ тобындағы хим. элемент, ат. н. 76, ат. м. 190,2, платина металдарына жатады. Жеті изотопы бар.

Тарихы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Осмийді 1803 жылы ағылшын химигі Смитсон Теннант Уильям Х.Волластонмен бірлесіп аква-регияда платина ерігеннен кейін қалған шөгіндіден ашты.

Осыған ұқсас зерттеулерді француз химиктері Колле-Дескоти, Антуан де Фуркруа және Вокелен жүргізді, олар да платина кенінің ерімейтін қалдығында белгісіз элемент бар деген қорытындыға келді. Гипотетикалық элемент птен (грекше πτηνός - қанатты) деп аталды, бірақ Теннант тәжірибелері оның екі элементтің - иридий мен осмийдің қоспасы екенін көрсетті.

Жаңа элементтердің ашылуы Теннанттың 1804 жылы 21 маусымда Лондон корольдік қоғамына жазған хатында құжатталған.

Осмийдің тотығу күйі
−2 Na2[Os(CO)4]
−1 Na2[Os4(CO)13]
0 Os3(CO)12
+1 OsI
+2 OsI2
+3 OsBr3
+4 OsO2, OsCl4
+5 OsF5
+6 OsF6
+7 OsOF5
+8 OsO4, Os(NCH3)4
  1. Дереккөз алу қатесі: Жарамсыз <ref> тегі; no text was provided for refs named Densest
  2. a b c Osmium: physical properties  (ағыл.). WebElements. Тексерілді, 17 тамыз 2013.
  3. Osmium: crystal structure  (ағыл.). WebElements. Тексерілді, 17 тамыз 2013.