Прометий

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
61 НеодимПрометийСамарий
Pm

Np
Сутегі Гелий Литий Бериллий Бор Көміртек Азот Оттек Фтор Неон Натрий Магний Алюминий Кремний Фосфор Күкірт Хлор Аргон Калий Кальций Скандий Титан Ванадий Хром Марганец Темір Кобальт Никель Мыс Цинк Галлий Германий Мышьяк Селен Бром Криптон Рубидий Стронций Иттрий Цирконий Ниобий Молибден Технеций Рутений Родий Палладий Күміс Кадмий Индий Қалайы Сурьма Теллур Иод Ксенон Цезий Барий Лантан Церий Празеодим Неодим Прометий Самарий Европий Гадолиний Тербий Диспрозий Гольмий Эрбий Тулий Иттербий Лютеций Гафний Тантал Вольфрам Рений Осмий Иридий Платина Алтын Сынап Таллий Қорғасын Висмут Полоний Астат Радон Франций Радий Актиний Торий Протактиний Уран Нептуний Плутоний Америций Кюрий Берклий Калифорний Эйнштейний Фермий Менделевий Нобелий Лоуренсий Резерфордий Дубний Сиборгий Борий Хассий Мейтнерий Дармштадтий Рентгений Коперниций Унунтрий Флеровий Унунпентий Ливерморий Унунсептий УнуноктийПериодическая система элементов
61Pm
Hexagonal.svg
Electron shell 061 Promethium.svg
Атом қасиеті
Атауы, символ, нөмірі

Прометий / Promethium (Pm), 61

Топ, период, блок

ІІІ, ,

Атомдық масса
(молярлық масса)

144,9127 м. а. б. (г/моль)

Электрондық конфигурация

[Xe] 4f5 6s2

Атом радиусы

183 пм

Химиялық қасиеттері
Ковалентті радиус

199 пм

Электртерістілігі

1,1 (Полинг шкаласы)

Иондалу энергиясы
(бірінші электрон)

536,0(5,56) кДж/моль (эВ)

Жай заттың термодинамикалық қасиеттері
Балқу температурасы

1441 K

Қайнау температурасы

~3273 K

Басқа да қасиеттері
Жылуөткізгіштік

(300 K) 17,9 Вт/(м·К)

260pxПрометий алынатын уран кені

Прометий, Promethium (Pm) - Менделеевтің периодты системасының ІІІ тобындағы радиоактивті химиялық элемент; рет нөмірі 61, лантанидтер қатарына жатады. Қысқа уақыт сақталатын радитоактивті элемент болғаннан кейін табиғатта өте сирек кездеседі. Ең ұзақ сақталатын изотопының 145Pm жартылай ыдырау мерзімі Т1/2 = 18 ж.

1945 ж. американ ғылымдары Джакоб Маринский, Лоуренс Гледенин және Чарльз Кориелл уран бөлінуі кезінде пайда болған өнімнен 147Pm изотопын (жартылай ыдырау мерзімі Т1/2 = 2,7 ж. ) алған. Атауын грек мифологияның кейіпкері - адамдарды қорғайтын және отты Зевстен алып кетіп адамдарға берген каһарманы - Прометейдің атынан алған.

Металл Прометийдің тығыздығы 7,26 г/сm², балқу температурасы t = 1080°С. Қосылыстарында +3 валентті.

Прометийдің таза күйінде тотығы Pm2О3, хлориді Pm2, нитраты Pm(NO3)3, сондай-ақ оксалаты Pm22O4)3*10Н2O алынған 147Pm изотопы ұзақ уақыт ыдырамай сақталатын радиоактивті улы зат, бұл атом бомбасы жарылғанда түзеледі.

Тағы қараңыз[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]

  • “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998