Унунтрий

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
113 КоперницийУнунтрийУнунквадий
Сутегі Гелий Литий Бериллий Бор Көміртек Азот Оттек Фтор Неон Натрий Магний Алюминий Кремний Фосфор Күкірт Хлор Аргон Калий Кальций Скандий Титан Ванадий Хром Марганец Темір Кобальт Никель Мыс Цинк Галлий Германий Мышьяк Селен Бром Криптон Рубидий Стронций Иттрий Цирконий Ниобий Молибден Технеций Рутений Родий Палладий Күміс Кадмий Индий Қалайы Сурьма Теллур Иод Ксенон Цезий Барий Лантан Церий Празеодим Неодим Прометий Самарий Европий Гадолиний Тербий Диспрозий Гольмий Эрбий Тулий Иттербий Лютеций Гафний Тантал Вольфрам Рений Осмий Иридий Платина Алтын Сынап Таллий Қорғасын Висмут Полоний Астат Радон Франций Радий Актиний Торий Протактиний Уран Нептуний Плутоний Америций Кюрий Берклий Калифорний Эйнштейний Фермий Менделевий Нобелий Лоуренсий Резерфордий Дубний Сиборгий Борий Хассий Мейтнерий Дармштадтий Рентгений Коперниций Унунтрий Флеровий Унунпентий Ливерморий Унунсептий УнуноктийПериодическая система элементов
113Uut
Unknown.svg
Electron shell 113 Ununtrium.svg
Атом қасиеті
Атауы, символ, нөмірі

Унунтрий / Ununtrium (Uut), 113

Топ, период, блок

13, 7, p

Атомдық масса
(молярлық масса)

(286) м. а. б. (г/моль)

Электрондық конфигурация

(болжам) [Rn] 5f14 6d10 7s2 7p1

Атом радиусы

170 пм

Химиялық қасиеттері
Ковалентті радиус

172-180 пм

Иондалу энергиясы

1-ші: 704,9 кДж/моль (эВ)
2-ші: 2238,5 кДж/моль (эВ)

Жай заттың термодинамикалық қасиеттері
Тығыздық (қ.ж.)

(болжам)16 г/см³

Балқу температурасы

700 K

Қайнау температурасы

1430 K

Басқа да қасиеттері
CAS нөмірі

54084-70-7

Унунтрий / Ununtrium (Uut)

Унунтрий, Ununtrium (Uut)Менделеевтің Периодтық кестесінің 3 топ, 7 периодтың химиялық элементі. Реттік нөмірі - 113, атомдық массасы - 286. Тұрақсыз радиоактивті элемент. Ең тұрақты изотопты 286Uut.

Аты Унунтрий - латынша "бір", "бір", "үш" деген сандардың түбірінен қосылған сөз: Ununtrium. Бұл элементтің тұрақты атауы ресми түрінде берілмеген. Дубныдағы ресей химиктар элементтің атын беккерели (Bq) деп Анри Беккерелдің құрметіне атауға ұсынған. Жапон ғалымдар элементтің атын японий (Jp) немесе нихоний (Nh) немесе рикений (Rk) деп қоюға ұсынды[1][2].

2003 жылдың 14 маусымы мен 10 тамыз аралығында Ресейдің Дубны қаласындағы Ядролық зерттеулер институтында өткізілген жұмыстардың нәтижесінде 113-ші элемент алынған.

  • 24395Am + 4820Ca → 287115Uup + 4 1n
  • 24395Am + 4820Ca → 288115Uup + 3 1n -->

2004 және 2005  жылдары Ливермор ұлттық лабораториясында ұқсас эксперименттер жүргізілген.

288115 → 284113 → 280111 → 276109 → 272107 → 268105,

2004 жылдың қыркү"ек айында Жапон химиктер де 113-ші элементін 278Uut синтездеген туралы хабарлады.

2007 ж. Дубныда тағы 282Uut  изотопының атомдары синтезделген.

237Np + 48Ca → 282Uut + 3 1n

2010 ж. тағы екі изотопы — 285Uut және 286Uut синтезделген

Алынуы[өңдеу]

Унунтрий изотопы Унунпентия изотоптарының α-ыдырауының нәтижесінде алынған:

,

,

,

,

және келесі реакцияларының нәтижесінде:

Белгілі изотоптар[өңдеу]

Изотоп Массасы Жартылай ыдырау мерзімі Ыдырау түрі Тіркелген саны
278Uut 278 0,24+1,14−0,11 мс[3] α-ыдырау 274Rg 1
282Uut 282 73+134−29 мс α-ыдырау 278Rg 2
283Uut 283 100+490−45 мс[3] α-ыдырау 279Rg 1
284Uut 284 0,48+0,58−0,17 с[3] α-ыдырау 280Rg 23
285Uut 285 5,5 с[3] α-ыдырау 281Rg 10
286Uut 286 19,6 с[3] α-ыдырау 282Rg 1

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Discovering element 113  (ағыл.). RIKEN News — қараша 2004. — № 281. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 тамыз 2011. Тексерілді, 24 шілде 2007.
  2. Обзорная статья «Дискуссии о приоритете в открытии трансурановых элементов»
  3. a b c d e Nudat 2.3

Тағы қараңыз[өңдеу]

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]

Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Ununtrium

Дереккөздер[өңдеу]

  • “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998