Юкагирлер

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Юкагир халқы

Юкагирлер – Шығыс Сібірдегі халық. Ресейдегі Саха республикасы мен Магадан облысы аумағында өмір сүреді. Жалпы саны 1 мыңдай адам (2007). Антропологиялық жағынан үлкен моңғол нәсілінің солтүстік-азиаттық байкал нұсқасына жатады. Юкагир тілінде сөйлейді. Олар бұрыннан осы аумақта өмір сүріп келеді. 17 ғасырда орыс отаршылдығы басталған кезде юкагирлердің тайпалық топтары чувандар, ходындықтар, анаулы, т.б. Лена өзенінен Анадырьға дейінгі аймақтарды тіршілік етті. 17 – 19 ғасырларда юкагирлердің саны отарлау, өзара қырқыс, түрлі індеттер нәтижесінде біршама азайып, бір бөлігі басқа халықтар ( якут, эвен, т.б.) құрамына қосылды. Дәстүрлі шаруашылығы – аңшылық пен балықшылық. Көлік құралы ретінде ит жегілген шананы (нарт), жалпақ шаңғыны, ағаш сырғыны пайдаланады. Бұғы жегілген шана да көп қолданылады. Ұлттық киімдері теріден жасалған. Сырт киімнен – тон сынды доханы, сонымен қатар алжапқыш, басқа чепчик-құлақшын, тері шалбар киеді. Ерлер унты, тері қалпақ пен қолғап, қонышы биік торбаса, әйелдер жарты саркилер киеді. Бұғы терісінен тұрмысқа қажетті бірқатар бұйымдар (боқша, т.б.) тігіледі. Ұлттық баспанасы конус тәрізді жабылған чум, қима ағаш үй. Қоғамдық қатынастарында аналық-рулық ғұрыптардың қалдықтары, дінінде бақсылық сақталған. 19 ғасырдан бастап зорлап шоқындырылған. Өздерінің пиктографиялық жазуы болған. Ауыз әдебиеті жақсы дамыған. [1]

Дереккөздер:[өңдеу]

  1. Қазақ энциклопедиясы, 10 - том