Нагайбактар

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Нагайбактар - татарлардың аз санды этникалық тобы (шоқынған татарлар).


Негізінен Ресей Федерациясының Челябі облысы мен Башқұртстан Республикасы аумағында өмір сүреді. Нагайбактар Ноғай ордасының негізгі бөлігінен қалып қойған ноғайлардың ұрпақтары. Башқұрт тілінің элементтері араласқан татар тілінде сөйлейді. Діни сенімі жағынан христиан дінінің православие дінін ұстанады (16 - 18 ғ-ларда күшпен шоқындырылған). Иван төртінші патшаның кезінде Қазақ хандығы мен Сібір хандығы жаулап алынған кезде Ик өз. жағасын мекендеген ноғайлар Ресейдің отарына айналды. 17-18 ғ-ларда орталық езгінің күшеюі бірнеше халық көтерілістеріне (қ. Башқұрт көтерілістері) әкеп соқты. Көтерілістерді болдырмау үшін 1735 ж. Санкт-Петербургте Сенат жанынан Еділ бойы халықтарын шоқындыру кеңесі құрылды. Түркі тектес халықтардың бір-бірімен қатынасын қиындату мақсатында қамалар тұрғызылды, ондай қамалдардың бірі Нагайбакта (қазіргі Башқорстандағы кент) салынды. Нагайбактардан арнайы қазақ әскері жасақталды. 19 ғ-дың 40- жылдары Нагайбактардың бір бөлігі қазіргі Челябы обл-ның аумағына қарай көшірілді. 20 ғ-да Нагайбактардың саны үнемі азайып отырды. 1897 жылғы санақта олар 47 мың адам болса, 1926 жылғы санақта 10 мың ғана қалған. 1939 жылғы санақтан бастап жеке этнос ретінде аталмады. Қазіргі уақытта Нагайбактар өздерін татарлардың өкіліміз деп есептейді. Дәстүрлі тұрмыстарында татар, башқұрт халықтарына тән элементтер кездеседі.[1] [2]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Бизақов С., Ветви одного могучего дерева, А., 2002.
  2. "Қазақ энциклопедиясы", 6-шы том, Қ-Н