Бантулар

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Бантулар (өздерінде а-ва-ntu — адамдар деген ұғымды білдіреді) — Африканың оңтүстік аймақтарын мекендейтін халықтар тобы. Жалпы саны 200 млн. адам. Бантулар тобына кіретін халықтар: кикуйю (Кения), баганда (Уганда), руанда (Руанда, Бурунди), баконго, монго және балуба (Конго), умбунда (Ангола), зулустар (Оңтүстік Африка), т.б. Бантулар Танзания жерінде көп шоғырланған және халқының 98,9%-ін құрайды.

Тілі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Бенуг—конго тобындағы банту тілінде сөйлейді. Антропологиялық тұрғыдан зәңгі нәсілдес және бірнеше нәсілдік топтардан тұрады. Конго алабындағы Бантулардың түсі, бойы жағынан басқа зәңгі тектестерден мүлде өзгеше келеді.

Сомалилік егінші банту

Діні[өңдеу | қайнарын өңдеу]

христиан, мұсылман дінін тұтынады. Жергілікті дәстүрлі діни наным-сенімін сақтағандар да бар.

Кәсібі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Негізгі кәсіптері егін шаруашылығы, жерді кетпенмен өңдейді, қолдан суарады. Басты дақылы — сукума, тонга, т.б. Бантулардың біраз бөлігі қуаң далаларда мал бағады. Орманды жерде бал арасын ұстайды. Қосымша кәсібі — аңшылық. Піл сүйегіне сұраныс көбейіп келеді. Темір, мыс балқыту, алтын өндіру өнеркәсібінде жұмыс істейді. Ұсталық, зергерлік жақсы дамыған. Балта, қылыш, пышақ жасап, оларды ұлттық өрнекпен безендіреді. Отырықшы Бантулар ағаш бұтақтарынан өріліп, сырты балшықпен сыланған, төбесі пальма жапырақтарымен немесе шимен жабылған үйлерде тұрады. Теңіз жағалауында төрт бұрышты үйлер көбірек.

Мәдениеті[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Киім орнына ертеректе теріден жасалған кейде өсімдіктерден тоқылған жамылғыштарды пайдаланған. 19 ғасырдан бастап Бантулар еуропалық үлгідегі киімдерді киетін болды. Қазіргі кезде ұсақ ұлыстар көп санды этностардың төңірегіне топтасып, солармен бір ұлт болып бірігуге бағыт алуда.[1][2][3]

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. Қазақ Энциклопедиясы
  2. Р.Н., Этнические проблемы современной Тропической Африки, М., 1973
  3. Страны мира, М., 1997.