Билаан

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Билаан
b'laan
Blaan women music.jpg
Бүкіл халықтың саны

100 000

Ең көп таралған аймақтар

 Филиппиндер

Тілдері

билаан тілі, Ағылшын және тагал тілдері

Діні

христиандық, суннизм

Билаан (биланс өз аты - «тау адамдары») — Минданао аралындағы Оңтүстік Котабато, Солтүстік Котабато, Оңтүстік Давао провинцияларындағы Филиппиндік тау халықтардың бірі. Халқының саны 100 мың адам.[1] Билаандар бірнеше топтарға бөлінеді: билаан, булуан және балуд. Көрші халықтардан аласа бойлылығымен ерекшеленеді.

Тілі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Тілі билаан тілі. Диалектілері: билаан, балу, балуд немесе булуан. Ағылшын және тагал тілдері де кеңінен таралған.

Діні[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Олар дәстүрлі культтерді сақтайды, кейбіреулері христиандар, мұсылман-сүнниттер бар.[2]

Кәсібі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Негізгі кәсібі – ауыл шаруашылығы (күріш, абака, жарма, батат, көкөністер), терімшілік және ішінара балық аулау. Қолөнері – абака талшықтарынан тоқу, маталарды бояу, ағаш ою, қару жасау және ою-өрнек кестелеу.[3]

Билаан қоныстары шағын, шашыраңқы, 20 ғасырдың ортасына дейін уақытша қоныстар кең тараған. Тұрғын үйлері – қадалы, ағаштан немесе бамбуктан жасалған.

Өмір салты[өңдеу | қайнарын өңдеу]

"B'laan Tnalak" фестивалі

Билаан отбасылары шағын. Тығыз туыстық байланыстар әрқашан Билан отбасының негізгі құндылықтарының бірі ретінде танылған және терең тамыр жайған. Көп әйел алу кең таралмаған. Үйленгеннен кейін жас жұбайлар туыстарынан бөлек тұра алады, сонымен қатар күйеуінің немесе әйелінің отбасына көшуге болады. Қалыңдықтың қалың мал бағасы бар. Қалыңдық пен күйеу жігітті бала кезінен атастыру дәстүрі де бар. Олар кейінірек, есейгенде үйленеді.

Билаандар рухтарға табынуды, ата-бабаларды бамбук немесе ағаштардағы ағаш табыттарға жерлеу дәстүрін сақтаған. Олар ғарышты, сонымен қатар жанның бәрын басқаратын бір ғана Жоғарғы болмыс бар деп есептейді.[4]

20-ғасырдың басына дейін билаандар жамылғы белдемшілер, мата алжапқыш киген. Қазіргі костюмдері Морос пен Магуинданао таулы халықтарының (манобо, багобо) киіміне ұқсас. Ерлер қару ұстаса, әйелдер металл және ағаштан жасалған әшекей бұйымдарды (сақина, білезік, тарақ) пайдаланады.

Олардың салт-жоралғылары мен билерінде ағаш люта, флейта, бамбук трубалары сияқты музыкалық аспаптар кеңінен қолданылады.

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. Значение слова билаан https://xn--b1algemdcsb.xn--p1ai/wd/%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D0%B0%D0%BD
  2. Значение слова БИЛААН в Современном энциклопедическом словаре https://slovar.cc/enc/sovremenniy/1836789.html
  3. Әлем халықтарының энциклопедиясы. Билаан http://www.etnolog.ru/people.php?id=BILA
  4. Словари и энциклопеди на Академике https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/1747903