Ментавайлар

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
Ментавайлар
сакалагая, чачалалегат
Бүкіл халықтың саны

40 000

Ең көп таралған аймақтар

Индонезия Индонезия

Тілдері

ментавей тілі

Діні

протестантизм, дәстүрлі сенімдер.

Ментавайлар (сакалагая, чачалалегат) — Индонезиядағы халық, Суматраның батысындағы Ментавай архипелагының байырғы халқы. Жалпы саны – 40 мың адам.[1]

Олар аустронезиялық отбасының батыс аустронезия тобының ментавей тілінде (диалектілерімен) сөйлейді.

Ментавайлар дәстүрлі сенімді сақтап қалған. Олар соғыс құдайларына, ата-баба рухтарына және басқа да көптеген рухтарға сенеді. Халық өкілдері зұлым рухтардан қорғану үшін үйлеріне жануарлардың бас сүйектерін іліп, шатырдың астына қояды. Мұнда бақсыларды да кездестіруге болады.[2] Ментавайлардың бір бөлігі протестанттар (негізінен реформаторлар).

Дәстүрлі кәсіптері - қолмен атқарылатын ауыл шаруашылығы (ямс, тәтті картоп, банан, қант қамысы), балық аулау (садақ пен жебе қолдану), жағалауда терушілік дамыған (моллюскалар, шаян тәрізділер), аңшылық (бұғы, маймылдар), шошқа, ит, тауық өсіру. Бұрын теңізде үлкен тасбақалар ауланған.[3]

Өмір салты

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Ментавайлар ауылдық қауымдастықтарда тұрады, олардың әрқайсысында 30-дан 80-ге дейін адам бар. Халқы жартылай көшпелі өмір салтын ұстанады. Әр қауымдастықта рухтармен қарым-қатынас жасауға жауапты емші бар. Денелеріне табиғатты бейнелейтін татуировка жасайды, тістерін акуланыкі сияқты өткір етіп егейді. Неке патрилокальды.

Елді мекендері (лаггай) теңіз жағалауынан шалғайда, өзендердің жағасында орналасқан, шоғырланып орналасқан, бір немесе бірнеше үлкен үйлерден (30-40 жұптық отбасы үшін) және шағын үйлерден (бір отбасы үшін), сондай-ақ қосалқы құрылыстардан тұрады. Елді мекеннің орталығында коммуналдық үй (жігіттердің, қонақтардың түнейтін орны, сондай-ақ құрбандық малының бас сүйектерінің қоймасы) бар. Тұрғын үйлері бамбук қадаларында орналасқан, қаңқалы бағаналы, пальма жапырақтарымен жабылған. Орталық арқалықтар оюлармен безендірілген. Үлкен үйлердің ұзындығы 55-65 м, ені 10-15 м жетеді.

Дәстүрлі ерлер киімі – тападан жасалған мата кесіндісі, әйелдер киімі, жамбасты жауып тұратын белдемше, банан жапырағынан жасалған жамылғы, әйелдер шаштары мен құлақтарына гибискус жапырақтары мен гүлдерінен зергерлік бұйымдарды тағады, маржаннан, ротаннан, мыс сымнан алқа, білезік киеді.

Негізгі тағамдары - қайнатылған және пісірілген таро түйнектері, ямс, тәтті картоп, маниок, қант қамысы, жемістер, ет - мереке күндері пайдаланылады.[4]

Дереккөздер

[өңдеу | қайнарын өңдеу]
  1. Ментавайцы https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/454185
  2. Ментавайцы: племя с акульими зубами, живущее неподалёку от курортной зоны https://ftimes.ru/290406-mentavajcy-plemya-s-akulimi-zubami-zhivushhee-nepodalyoku-kurortnoj-zony.html
  3. Индонезия, Ментавайские острова: удивительные фото дикого племени https://quick-trips.com/indoneziya-mentavayskiye-ostrova-foto-dikogo-plemeni.html
  4. народы мира / Ментавайцы http://www.etnolog.ru/people.php?id=MENT